Betonnen Jungle Toneel
Geboren in Buurtwerk Brederode en verder gezet in CostA


Geen professionelen maar gewone mensen die nadenken over hun wereld en het willen communiceren.


De laatste toneeltjes van Betonnen Jungle waren een reflectie op samen gelezen boeken. Het opzet was het verwerken van verworven inzichten in een verhaal. Deze toneeltjes duurden ongeveer 30 minuten. Wij geven ze hier in een kort overzicht.
Daarna krijgt u de geschiedenis van Betonnen Jungle, ontstaan in het Buurtwerk brderode. Aanvankelijk waren het vooral de belevingen van Buurthuisbezoekers, hun staan in de wereld die centraal stonden. Toen wij, na mijn pensionering naar CostA verhuisden kwamen stilaan andere perspectieven onder de aandacht. Een voorbeeld hiervan is ons laatste lang toneelstuk: "Vrijheid"; een zoektocht naar de betekenis van dit begrip en zijn reikwijdte.

September 2021: tussen de coronaperikelen door, oefenden wij dit korte toneelstukje in.
Dit toneeltje gaat over het plotse gebeuren waarbij je cultuur, je traditie, je vanzelfsprenekdheden in vraag worden gesteld.
Besef dat er in het verleden en nu nog lichtzinnig werd omgesprongen met culturen uiroeien, denken wij maar aan Indianen, Zigeunners, Asielzoekers.
De waarde van samen op weg gaan, waar er geen gebaande wegen zijn en je toch stappen moet zetten.

Op zoek naar inspiratie kwamen wij het boek tegen: "Ideeën om het einde van de wereld uit te stellen, Berichten van een bijna uitgestorven volk"
geschreven door Ailton Krenak, leider van de oorsprokelijke bevolkingsgroep Krenak.
"Misschien zijn we (schrijft hij) te zeer gewend geraakt aan èèn bepaald idee van wat een mens is, aan èèn soort bestaan. Misschien kunnen we het mentaal helemaal niet aan om
die standaard op z'n kop te zetten. Misschien voelt zoiets aan als opgeslokt worden door de leegte. Maar wie zegt dat we niet anders kunnen zijn?"
Elders schrijft hij over het culruurverschil dat erin bestaat dat "de mensheid" de aarde als te gebruiken materie ziet, en niet als een levend geheel. Als voorbeeld geeft hij aan hoe er naar aarde en water gekeken wordt en hoe wij vanuit deze visie onze planeet behandelen. Als voorbeeld geeft hij hier het vehaal van de rivier: De Rio Doce.
De Rio Doce, die door ons , het Krenak volk, WATU (grootvader) wordt genoemd, is een persoon. Niet de hulpbron dus die de economen ervan maken. De rivier is geen bezit, niet iets wat je je kunt toe-eigenen, maar maakt deel uit van ons consruct van een collectieve samenleving. Die samenleving bevindt zich op een specifieke plek waar de overheid ons geleidelijk samendreef.
De Rio Doce, die ons onderhoudt zucht op dit moment onder een laag giftige modder. De gebroken stuwdam maakte onze stammen tot wezen, en bracht de rivier zelfs in coma.
Velen leven tegenwoordig met het gevoel dat we stuurloos ronddobberen in een kosmos gespeend van betekenis en ontdaan van gedeelde waarden. blz 59
Zij die de energie van de aarde opsouperen om maar te kunnen blijven voldoen aann hun zucht naar producten, comfort en consumptie. (blz 65)
....de tradities van volken die het dromen benaderen als een pad dat tot kennis en zelfkennis leidt, een bewustzijn van het leven en de toepassing van die kennis in onze interactie met de wereld en de ander. blz 66
En het is een verrukelijk besef dat elk van ons net zozeer van de ander verschilt als het ene sterrenstelsel van het andere. blz 47
Want de wetenschap wordt gegijzeld door de technologie....De laboratoria creëren een vraag waar ze aan voldoen met hun door 'doorbraken' bewerkstelligde aanbod. Zo houden ze het rad draaiende. blz 79

Dit was...ODYSSEE = HEIMWEE EL GHORBA

"En ik studeerde, deed mijn best, wou ook een winner zijn. Loser was geen optie...En ik kwam in de ratrace terecht, en mijn vader wou fier op mij zijn. Maar iets in mij brak.." .
" Alles moest geld opbrengen. Managers moesten wij worden, maar wij werden gemanaged. Halt dacht ik, ik ben geen automaat. Ik wil proeven, denken, gelukkig zijn, gelukkig maken..."



Geen overheersende monocultuur, maar een gezamelijke Odyssee naar een nieuwe toekomst.


"Oorlogen heb ik gezien, maar ook samenwerken. En toch, en toch, ik roep hier om een stem van een van de natuurvolkeren die het loodje hebben moeten leggen tegen deze MENSHEID die zich de enige juiste waant".


" De stroom die door ons gebied stroomt is onze grootvader. En dan komt de "mensheid" . Zij gebruiken onze grootvader als afvalstortplaats..."

"Integratie? Wij moeten niet hetzelfde willen zijn. Wat een opgelegde monocultuur met onze wereld gedaan heeft.. Onze wereld is een zoo geworden.."

"Wie zijn jullie? Vrienden? Concurrenten?Virusdragers? Winners, losers? Moet ik bang zijn... of zal ik jullie in mijn armen sluiten? "




Ik heb kou. Eeen deken? Een warme mens.
Alle deuren zijn dicht. Waar ben jij, jij die ik ken?
Mijn anker.
Een bodemloze put, illusie, illusie...

Zondag 9 Februari 2020 dit was: "Circus Universum"
in CostA Sint Andriesplaats 24 2000 Antwerpen


Over de mens en het heelal? Wie is de mens? En moet hij het heelal koloniseren?
Pinokkio wordt mens en wil eeuwig leven!! Maar...zwarte gaten, vaders, geleerden,filosofen, indianen en dwarsliggers...

Reflecties naar aanleiding van het lezen van "Antwoorden op de grote vragen" van Stephen Hawking en "De Tao van de Fysica" van Fritjof Capra

Acteurs: Beatrijs Lancsweert, Caroline Boerjan, Abdelmajid Riad Baho, Pierre Vereecken, Walter Van Looveren,Leona Maes























De mens is gevaarlijk!!! De mens is mooi!!! Kan je hem op de ruimte loslaten?




Zaterdag 22 Juni 2019 om 15 uur: "Beton Of Jungle?"



Kort toneeltje door de acteurs en deelnemers aan de leesgroep Betonnen-Jungle.
Over: denken zonder doen? Of doen zonder denken? Over het klimaat en filosoferen.
Ontstuimige jeugd, wijze ouderen?

Acteurs: Beatrijs Lancsweert, Caroline Boerjan, Abdelmajid Riad Baho,
Nina Vereecken, Robin Vereecken, Leona Maes



Het klimaat!!

Eerst denken!!maar ook Doen!!













ONZE GESCHIEDENIS

ZOMER 2001: BETONNEN JUNGLE ons eerste toneelstuk ontstond in Buurwerk Brederode als protest tegen het inpalmen van het laatste stukje groen in Antwerpen Zuid: de Konijnewei. Het toneelstuk was ook een aanklacht tegen de voortschrijdende vereenzaming van de stadsmens en het verdwijnen van netwerken. Het optreden in een tent gevolgd door een staande ovatie is nog steeds iets waar iedere acteur fier op is. De naam van het toneelstuk kozen wij als naam voor onze groep.

ZOMER 2002: DAG BUUR, SAMEN STERK: Dit verhaal ging over solidariteit, over wonen in een wijk waar sociale verdringing aan de gang is. Het verhaal speelt zich af in een straat zoals er velen zijn in Antwerpen Zuid. Een arme man komt met zijn vrouw en zoon wonen in een verloederd pand in een chique straat. Het meest cruciale thema is het erin geluisd worden door een gewetenloze huisbaas. Het nagewezen worden door de buren en de zoon die van huis wegloopt, komen eveneens aan bod. Er kwam ook een kraakpand in en een man die het opnam voor zijn arme buren. Het verhaal eindigde met een straatfeest”.

WINTER EN LENTE 2002: ROMEO EN JULIA: Een kort verhaal speciaal gemaakt om op straatfeesten en het jaarlijkse Vuurfeest te spelen. Romeo staat op het balkon en 2 meisjes zijn verliefd op hem. Zij worden beiden zwanger, de een heeft een rijke vader en de andere een arme. De rijke vader wil Romeo omkopen om met zijn dochter te trouwen. Het einde is echter dat de 2 meisjes Romeo afwijzen en besluiten om samen de kinderen op te voeden met de hulp van een rijke tante.

ZOMER 2003: IK EEN APPEL, JIJ EEN APPEL? Dit toneelstuk ontstond als reactie op het moeten sluiten van het buurthuis. . Het centrale personage is een rijke vrouw uit Brasschaat die in de buurt komt wonen (in een chique loft), zij is eenzaam en ontdekt het buurtwerk als zij er gedragen kleding naar toe brengt. De buurthuisbezoekers laten haar de waarden van het buurtwerk ontdekken. Op het einde stuurt de burgemeester een ploeg arbeiders om de appelboom voor het buurthuis uit te doen, de solidariteit van de bewoners verhindert dat echter.

ZOMER 2004: DE JOKER IN HET STEEKSPEL Dit verhaal speelde zich af in de middeleeuwen ten tijde van de kruistochten. De dochter van de kasteelheer wil mee op kruistocht, maar mag dit niet van haar vader. Tijdens zijn afwezigheid gaat zij een verbond aan met de boeren, dit is haar strijd, ze wil hun lot verbeteren.

ZOMER 2005: ZO HIGH ALS DE BOMMA: Een bomma rookt samen met haar kleinzoon jointjes. De vader van de jongen komt hierop uit en er ontstaan allerlei situaties.

ZOMER 2006: OOK MOEDERS GROEIEN Twee jonge meisjes ontmoeten elkaar na jaren, beiden waren in het lager onderwijs zeer goede leerlingen. De ene volgt les aan de universiteit, de andere haalde haar diploma van kinderverzorgster in het beroepsonderwijs. De laatste vindt geen werk en vraagt aan haar vader waarom zij niet aan de universiteit heeft gestudeerd. Er volgt een ruzie en de jonge vrouw loopt weg. Haar moeder gaat haar zoeken en komt onderweg allerlei personages tegen die haar aan het denken zetten.

LENTE 2007: NIEUW BEGIN? Is het leven de moeite waard? Drie oude grootmoeders sterven en ontmoeten in een tussenwereld jonge meisjes die geboren willen worden. De grootmoeders schrikken en willen dat de meisjes eerst kijken hoe mensen met elkaar omgaan. Waarom laten wij onze wereld afpakken? Waarom worden wij niet kwaad als onze kinderen ziek worden van de luchtvervuiling en de sress, als wij niet meer kunnen zwemmen in de Schelde, als ons water ondrinkbaar dreigt te worden en onze gebuur arm wordt?
Daarover gaat "Nieuw Begin?", het resultaat van samen denken, uitbeelden en spelen.
Wij stellen de vraag, maar hebben geen anwoord.

WINTER 2008: "Brood op de Plank voor dik en slank". Wij splitsten dit op in drie onderdelen:
1. Drie jonge mensen zoeken werk, met wisselend succes. De impact op hun leven en hun gevoel van eigenwaarde.
2. Een ploeg arbeiders komt tot het besef dat zij wapens maken en geen speelgoed. Hoe zullen zij reageren?
3. Door onze jongerenploeg zelf bedacht: het verhaal vertrekt uit het lang in school moeten blijven omdat de ouders werken en gaat tenslotte over de angst dat de ouders zullen scheiden.

WINTER 2009: "Geld" Wij begonnen bij "De Vrek" van Molière en sloten aan op de actualiteit. Gierigheid of hebzucht is van alle tijden. Slachtoffers zijn de gewone mensen, die moeten leven van hun werk. De knechten van Molière zijn de dragende figuren van het toneelstuk.

ZOMER 2009:4 korte toneelstukjes: Onze oogappel; Mijn piekerduivel; Stoere grieten; Parochie van mensen.

WINTER 2010: "Waar is de waarheid?" Moet je kiezen voor zekerheid of vrijheid? Hoeveel miserie zijn onze spullen waard?
Hebben we echt zoveel reglementen nodig? En zoveel meer vragen.

Mei 2011: 10.000 auto's per minuut.
Maart 2012: Etalagedrama.
Maart 2013: De zeven Hoofdzonden. Won de derde prijs van het district Antwerpen, Opendoek en Fameus.

Mei 2014: Assepoester in Wonderland. Twee toneelstukjes: eentje door kinderen vanhet vierde leerjaar en het secundair en eentje door volwassenen.

Maart 2015: Eilanden: De bewoners van Kerneos merken dat hun eiland stilaan in de zee verdwijnt door het stijgende zeewater. Ze gaan op zoek naar een nieuwe woonplaats. Jong en volwassen werkten weer samen.

Februari 2016: Ik zal ontkiemen, over hoe een mens steeds zoekt naar een plaats waar het goed leven is...Voor de eerste keer met live gitaar

Maart 2017. Een wapenbeurs waar iedereen met geld de meest gesofisticeerde wapens kan kopen...Jonge mensen komen in opstand en breken een kanon af. De rechtszaak.


Maart 2018: Ons laatste toneelstuk: "Vrijheid", een onderzoek naar de mogelijkheden van de mens
om over zijn lot te beschikken. Ook hier weer, he thema macht of het ontbreken ervan.


Toch nog eentje: een kort, inspiratie uit de Leesgroep: zaterdag 22 Juni 2019 om 15 uur: "Beton Of Jungle?" Blijven wij vechten tegen onze aarde, of erkennen wij haar als de basis van ons leven? En leren wij dieren en planten respecteren? Denken zonder doen? of Doen zonder denken?

Zondag 9 Februari 2020 "Circus Universum": naar aanleiding van het lezen van
"Antwoorden op de grote vragen" van Stephen Hawking en
"De Tao van de Fysica" van Fritjof Capra




25 september 2021: Na een lange coviQ 19 pauze kondigden wij het nieuwe leesjar aan met een kort toneel:

"Odyssee", vanuit Heimwee van verdreven culturen op zoek naar een nieuwe weg, langs nog niet begane paden,
weg van oorlog en hebzucht, naar broederschap en zorg voor mekaar.


Assepoester: op 15 Februarie eindigden Beatrijs lancsweert en Leona Maes met een eigen improvisatie over dat meisje dat haar moedser verloor en na een moeilijke tijd toch haar prins vond.

Bedankt Acteurs die jullie koudwatervrees overwonnen, de moed opbrachten om je kwetsbaar op te stellen.


Maart 2018: "Vrijheid", Illusie of bestaat het echt?


Over Betonnen Jungle

Betonnen Jungle ontstond in Buurt- en Opbouwwerk Brederode in de lente 2001.
Het was een idee van een groep mensen die voor het groen op Antwerpen Zuid wilden strijden
en het verlangen van mensen uit het buurtwerk om toneel te spelen.
Het eerste toneelstuk noemden wij Betonnen Jungle: het ging over het gebrek aan groen
in de stad maar ook over de onvriendelijkheid van de bureaucratische molen. Ons eerste optreden was een daverend succes.
Wij traden op in een volle tent, en kregen een staande ovatie van het publiek.
Wij besloten verder te gaan met toneel in het Buurtwerk, en wat was er meer vanzelfsprekend
dan onze toneelgroep de naam Betonnen Jungle te geven.

Thema's:
De volgende voorstellingen vertrokken voornamelijk vanuit het Buurtwerk.
Ik werkte daar als opbouwwerkster, en de buurtwerker had ervaring in het jeugdwerk.
De thema’s die de eerste jaren aan bod kwamen hadden vooral betrekking op de dagelijkse realiteit
van de mensen die regelmatig het buurtwerk bezochten, hoofdzakelijk mensen die niet veel kansen
in het leven hadden gekregen, sterk op elkaar betrokken waren en hun eigen talenten hadden
ontwikkeld om zich door het leven heen te slaan.

Het mee nadenken over de thema’s bracht ook mee dat verschillende handelingsmogelijkheden
aan bod kwamen tijdens de repetities: zoals bv hoe krijg ik van een ambtenaar gedaan wat ik
nodig heb (kwaad maken, overdrijven, stand houden, rustig blijven).

Werkwijze.
Ik was steeds op zoek naar manieren waarop je als Opbouwwerker kansarme mensen op een voor
hen nuttige manier in projecten kon betrekken. Ik kreeg de kans om in de Sociale Hogeschool
in Gent een korte initiatie bij te wonen in het toneel van Augusto Boal.
Daarnaast nam ik, samen met een stagiaire van het Opbouwwerk, in onze vrije tijd,
deel aan een project “Romeo en Julia”. Daar merkte ik vooral hoeveel deugd de jongeren
aan dit project beleefden. Toen de kans zich voordeed om samen met de mensen van het
Buurtwerk dit uit te proberen, nam ik deze waar. Met het klein beetje bagage dat ik had en
het enthousiasme van het buurtwerk begonnen wij eraan, en ik merkte dat het werkte.

Het speelse karakter was bij onze doelgroep zeer sterk aanwezig. De motivatie groeide sterk
na ons eerste succes. Als aanvulling volgde ik ook nog verschillende workshops bij Wisper. Een
opleiding voor regisseur bij Opendoek volgde ik pas na de eerste jaren. Ik merkte hier dat meer
aandacht aan belichting en decor de kwaliteit van de opvoeringen zou verhogen.

Vooral het eerste jaar ondervond ik ook veel steun van de buurtwerker. Daarna engageerde
mijn zoon Pierre Vereecken zich in Betonnen-Jungle. Tijdens de eerste jaren waren het vooral de
deelnemers uit het buurtwerk die sterk de inhoud bepaalden. In het buurtwerk kwamen de
dagelijkse problemen van deze mensen sterk aan bod en vormden zo de basis om samen te
improviseren en te spelen. Vooral het speelse karakter bezorgde iedereen zeer veel deugd.

Titel en inhoud werden samen bepaald en de inspraak werd erg in ere gehouden.
Wat vooral deze doelgroep sterk kenmerkte was het improvisatievermogen,
schriftelijke teksten waren voor hen eerder een hindernis. Ik paste mijn werkwijze zo aan dat wij
vooral nadruk legden op personages en gebeurtenissen, dialogen varieerden vaak, maar de inhoud
bleef OK.

Toen wij optraden in het verzorgingscentrum Hof ter Beke, vervoegden oudere mensen ons toneel,
sommigen bleken ook sterk improvisatiegericht, anderen wilden ook de veiligheid van een tekst.
De combinatie van mensen die graag met teksten werken en zij die daar moeilijkheden mee hebben
noodzaakte ons om oplossingen te zoeken voor concrete situaties. BV. iemand die zich op een tekst
baseert wacht op het laatste woord van zijn tegenspeler. Deze spanning kent iemand die
improviseert niet.

In de dialogen moest daar op gelet worden, dit vroeg veel creativiteit van al de deelnemers.
Toen het buurtwerk uiteindelijk toch sloot, bleek voor veel deelnemers de dagelijkse
ontmoetingsplek een sterk gemis te vormen.
Sommigen vonden daar een oplossing voor bv in een van de “Centra waar armen het woord
nemen”.
De verhuis naar CostA bracht ook nieuwe deelnemers mee.
De nieuwe deelnemers hadden de zekerheid van een tekst nodig.
Dit bracht een evolutie in de inspraakmethodiek mee. De eerste jaren hield ik nog vast aan van niets
beginnen, de eerste maand oefeningen te doen om mekaar te leren kennen en ieders vaardigheid
en bereidheid te toetsen. Daarna moest ik ook dit loslaten en begonnen wij met een titel
en een tekst, die in onderling overleg kon aangepast worden.
Een begintekst bleek nodig om de inspiratie op gang te brengen.
Wij bleven steeds eigen teksten brengen. Ondertussen kreeg ik ook technische steun van Pierre
Vereecken (belichting, decor, regieaanwijzingen). Bovendien dachten veel acteurs erg actief mee
na over de teksten en was hun inbreng vrij belangrijk. Het werd echt teamwerk.

Basisprincipes van Betonnen Jungle:
1. Het verhaal vertrekt van de deelnemende acteurs, hun potenties en niet van een bestaande tekst
2. Het verhaal krijgt vorm tijdens de repetities
3. De essentie is het spelen, reflecteren, aanpassen
4. Samen denken staat centraal, waarbij ervan uitgegaan wordt dat je in toneel tegenstrijdige
ideeën naar voor kunt brengen
5. Inspraak: varieerde sterk naargelang acteurs en omstandigheden:
a. Onvoorwaardelijk in de eigen rol
b. In het verloop van de actie streefden we naar consensus, creativiteit en de wens
tot inbreng varieerden van acteur tot acteur
c. Het thema: dit was ieder jaar anders
. d. De titel: kwam vooral aan bod tijdens de jaren waarin we op een buurtwerk konden steunen
en er tijd ingestoken werd.
6. Wij wilden vooral bereiken dat mensen in het publiek dachten: dat kan ik ook.

Wij repeteerden een keer per week in CostA:
Ademhalingsoefeningen, articulatie, lichaamstaal, dialogeren, grappige geluiden maken,
met een bal op mekaar inspelen, vormden vooral in de eerste repetities een belangrijk aandeel.
Daarna evolueerde dit tot een meer bezig zijn met het gekozen thema, kleine toneeltjes
uitwerken en verwerpen van ideeën. Naargelang de doelgroep varieerden deze fasen, hoe meer
mensen naar een tekst verlangden, hoe sneller wij hier mee begonnen. De laatste jaren werkte ik
een tekst rond het thema uit. Eenvoudigweg om de fantasie op gang te brengen.

Conclusie.
Achterom kijkend naar 17 jaar ervaring heb ik er zelf veel deugd aan beleefd, ik leerde mensen
kennen vanuit verschillende streken en heb het gevoel dat ik hen ook
waardevolle ervaringen heb bezorgd. Het samen nadenken is een enorm boeiende ervaring
gebleken. Veel mensen heb ik er sterker zien uitkomen. Waarom stoppen wij als volwassenen met
spelen terwijl het zo’n boeiende manier is om met de werkelijkheid om te gaan.
Verder had iedere persoon of groep zijn eigen sterkte.

Het roept toch vragen op dat mensen die langer gestudeerd hebben moeite hebben om te
improviseren, of is het enkel het gebrek aan lef dat hier speelt, de schrik voor gezichtsverlies?
Het blijft voor mij een open vraag waarom in het onderwijs niet meer gewerkt wordt met de
improvisatiekracht van jonge mensen, vooral kansarme jongeren zouden daar baat bij hebben.
Moeten wij blijven hangen in puntensystemen die veel jonge mensen kraken voor zij aan de bak
komen?

En dan nog dit: Wat heeft mij ertoe aangezet om vol te houden, om te durven doen waar ik geen
opleiding voor had.
Twee dingen: ten eerste de gedrevenheid om een werkwijze te vinden waar mensen echt deugd van hebben;
ten tweede: lef en niet bang zijn voor gezichtsverlies. Waarvoor ik mijn beide ouders dank.
Leona Maes

Een van de CostAploegen

>
Foto's Gaston Geraerts, affiche: Beatrijs Lancsweert. De buurthuisploeg!
Affiches: Beatrijs Lancsweert, Lateesha Vereecken

 



In 2013 won Betonnen Jungle de derde prijs voor Amateurtheater toegekend door
Het district Antwerpen, Opendoek en Fameus.







Uit het verslag van de jury:We zagen een warme voorstelling vol humor en met een hoge dosis herkenbaarheid naar de alledaagse realiteit toe.

De realistische herkenbaarheid was groot: het rechtssysteem met een strenge rechter en een volksjury, het wel of niet kunnen weerstaan aan verleiding, materialisme, vele conflicten van grote en/of kleine aard, enzovoort.
We kregen een ludieke inzage in ons eigen functioneren en ons denken binnen onze eigen context. Theater als een spiegel die je confronteert met je eigen gedrag: de ganse ploeg slaagde in dit opzet. Met veel humor en onbekommerd spelplezier.
Deze voorstelling is duidelijk ontstaan op basis van improvisaties rond het centrale thema. Dit geeft er een erg persoonlijke stempel aan. De ganse ploeg heeft er unaniem hun (kwetsbare) ziel in gelegd en de regisseur heeft dit alles met warmte en veel liefde voor haar spelers bewaakt en gestuurd. Het volledige verslag vindt u bij de redevoeringen en de pleidooien

Ons speel en repetitie adres: Cultureel Ontmoetingscentrum Sint Andries
Sint Andriesplaats 24
2000 Antwerpen